... Cywydd Bonedd a Chynneddfau yr Awen....
Cywydd y Farn Fawr Cywydd Bonedd a Chynneddfau yr Awen

gan Goronwy Owen
Cywydd i'r Awen

Cywydd Bonedd a Chynneddfau yr Awen.

Bu gan Homer gerddber gynt
Awenyddau, naw oeffynt,
A gwiw res o dduwiesau
Tebyg i'w tad, iawn had Iau;
Eu hachau o Ganau gynt,
Breuddwydion y beirdd ydynt.

Un Awen a adwen i,
Da oedd, a phorth Duw iddi!
Nis deiryd, baenes dirion,
Naw merch clêr Homer i hon.
Mae 'n amgenach ei hachau;
Hŷn ac uwch oedd nac ach Iau.

Nefol glêr a'i harferynt;
Yn nef y cae gartref gynt.
A phoed fad i wael adyn
O nef, ei hardd gartref gwyn!
Dod, Ion, im' ran o honi,
Canaf ei chlod hoywglod hi;
Llwyddai yn well i eiddil
Borth tau na thafodau fil.

Dywaid, pa le caid Awen
Cyn gosod rhod daear hen,
A chael o'r môr ei ddorau,
A thyle dŵr o'th law dau,
A bod sail i'th adailad,
Ein Creawdr, Ymerawdr, mad?

I'r nef, ar air Naf ur oedd,
Credaf pand cywir ydoedd,
Ser Bore a ddwyrëynt
Yn llu i gydganu gynt;
Canu 'n llon, hoywlon, eu hawdl,
Gawr floeddio gorfoleddawdl;
Ac ar ben gorphen y gwaith
Yn wiwlan canu eilwaith;
Caid miloedd o nerthoedd nef
Acw 'n eilio cân wiwlef;
Meibion nef yn cydlefain
A'u gilydd mewn cywydd cain:

“Perffaith yw dy waith, Duw Ion,
Dethol dy ffyrdd a doethion,
A mad ac anchwiliadwy,
Dduw mawr, ac ni fu ddim mwy!”
Per lefair cywair eu cân,
Pob ergyr fal pib organ,
Can mil-ddwbl accen amlddull,
Llawn hoen, heb na phoen na ffull.

Gwanai eu gwiwdeg hoenwawr,
Ewybr eu llef, wybr a llawr;
Fe 'u clywai 'r ser disperod,
Llemain a wnai rhai 'n i'w rhod;
Ffurfafen draphen a droe,
Ucheldrum nef a chwildroe.

Daeth llef eu cân o nefoedd,
Ar hyd y crai fyd cryf oedd;
Adda dad ym Mharadwys
Clywodd eu gawr, leisfawr lwys;
Hoffai lef eu cerdd nefawl,
Ac adlais mwynlais eu mawl;
Cynhygiai eu cân hoywgerdd,
Rhoe ymgais ar gais o'r gerdd.
Difyr i'w goflaid Efa
Glywed ei gân ddiddan dda;
Canai Adda, cain wiwddyn;
Canent i'w Ner o bêr berth,
O'r untu hyd awr anterth;
Ac o chwech ym mhob echwydd
Pyngcio hyd nad edwo dydd.

Cân Abel oedd drybelid,
Diddrwg heb hyll wg a llid;
Anfad ei gân, bychan budd,
Accen lerw-wag Cain lawrudd;
Ni chydfydd Awenydd wâr
A dynion dybryd, anwar;
Ion ni rydd hyn o roddiad
Wiwles, ond i fynwes fad.

Cynnar o beth yw canu;
Awen i Foesen a fu;
Awen odiaeth iawn ydoedd,
Wrth adaw 'r Aipht angraifft oedd.
Cant, cant, a ffyniant i'w ffydd,
Cyn dyfod canu Dafydd.
Pyngcio wnae fe, fal pencerdd,
Nefol a rhagorol gerdd.
Prydodd dalm o bêr Salmau—
Fwyned im' ynt, f'enaid mau!
Canu dwsmel a thelyn
Yn hardd a wnai 'r gwiwfardd gwyn;
Gyda 'i law ydd ae 'r Awen;
Wi! wi! i'r llaw wisgi, wén.
Ewybr oedd y boreddydd
Ei lasi ym min dichlais dydd:

“Deffro, fy nabl, parabl per,
I ganu emyn gwiwNer;
I'm Ion y rhof ogoniant
A chlod â thafod a thant.”

Am ganu ni fu, ni fydd,
Hoyw ei fawl, ei hefelydd.

Awen bêr, wiwber ei waith,
Oedd i Selyf ddisalw eilwaith.
Fe gant gân —gwiwlan y gwau—
Cân odiaeth y Caniadau.
Pwy na char ei Ros Saron,
Lili, a draenllwyni llon?
Y mae 'n ail, y mwyn eiliad,
I gywydd Dafydd ei dad.

Dygymydd Duw ag emyn
O Awen dda a wna ddyn.
Prawf yw hon o haelioni
Duw nef, a da yw i ni.
Llesia gân yn llys gwiwnef,
Mawr gerth yw ei nerth yn nef.
Pan fo 'r côr yn clodfori,
Cydlef llu nef oll â ni,
Ag atteb cân yn gyttun,
Daear a nef a dry 'n un.

Dyledswydd a swydd hoyw sant
Yw gwiw gân a gogoniant;
Dysgwn y fad ganiad gu,
Ar fyr iawn i'w harferu.
Cawn Awenlles cân unllef
Engyl a ni yng ngolau nef,
Lle na thaw ein per Awen,
“Sant, Sant, Sant! Moliant! Amen.”

Tarddiadau





  Go to top  

This article is issued from web site Wikisource. The original article may be a bit shortened or modified. Some links may have been modified. The text is licensed under "Creative Commons - Attribution - Sharealike" [1] and some of the text can also be licensed under the terms of the "GNU Free Documentation License" [2]. Additional terms may apply for the media files. By using this site, you agree to our Legal pages [3] [4] [5] [6] [7]. Web links: [1] [2]